(κείμενο: Καλλιόπη Πουτούρογλου)
Αξιόλογες οι περισσότερες ελληνικές συμμετοχές στο πρωτοεμφανιζόμενο φέτος Τμήμα του Διεθνούς Διαγωνιστικού Ντοκιμαντέρ, κάποιες μάλιστα προερχόμενες από πρωτοεμφανιζόμενες δημιουργούς.
Το θέμα της μνήμης, κομβικό στις ταινίες τεκμηρίωσης, φαίνεται να διατρέχει τις περισσότερες από τις ελληνικές συμμετοχές. Είτε προσωπικής (Λουτρόπολις, Ο Κοσμοναύτης μου, Χαρταετός), είτε οικογενειακής (Dasma ‘96, In Search of a Goodbye). Η πατρική φιγούρα δεσπόζει εξάλλου σε δύο από τις παραπάνω ταινίες (Ο Κοσμοναύτης μου, Χαρταετός), ενώ ο τόπος και οι κοσμοϊστορικές αλλαγές που συντελούνται σε αυτόν, είτε χωροταξικά ως αντικειμενική υποδομή, είτε ανθρωπολογικά ως βιωμένη εμπειρία, συνιστούν βασικά σημεία αναφοράς κυρίως στη Λουτρόπολη (η ανάπλαση του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού και η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος) και λιγότερο στον Κοσμοναύτη (η χαμένη γοητεία των παλιών πέτρινων φάρων). Τέλος το θέμα της ταυτότητας σε μεταβατικές εποχές γίνεται εμφανές, με διαφορετικές αφηγηματικές τεχνικές και τρόπους, τόσο στη Λουτρόπολη, όσο και στα Dasma 96 και In Search of a Goodbye.
Στην ταινία Λουτρόπολη, η Άννα Παπαδοπούλου, στην πρώτη της μικρού μήκους ταινία, ξεκινά από ένα θέμα φαινομενικά μικρής εμβέλειας, την προσωπική περιπέτεια ενός από τους τελευταίους εναπομείναντες στην επικράτεια του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού για να μιλήσει για ένα θέμα οικουμενικό και επίκαιρο. Έχοντας σαν οδηγό τον κύριο Βάσο, η κάμερα στατική ως επί το πλείστον αλλά και εν κινήσει, παρατηρεί, ακούει, σπανιότερα συνομιλεί αλλά πάντα αφουγκράζεται τις αγωνίες και τα συναισθήματα ενός ανθρώπου που βλέπει τον τόπο στον οποίο γεννήθηκε, μεγάλωσε και έζησε να γίνεται παρανάλωμα των αδίστακτων κτηματομεσιτικών εταιρειών. Με έντονη κριτική ματιά αλλά και ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στα έμψυχα και τα άψυχα, η δημιουργός αφήνει τον ήρωα της να αφηγηθεί την ιστορία του και τον θεατή να βγάλει τα συμπεράσματά του.
Στον Χαρταετό ο Θάνος Ψυχογυιός, παλιός γνώριμος του Φεστιβάλ (Χλώριο, 2022, Κάτι θα γίνει, 2012) έρχεται τώρα με ένα ντοκιμαντέρ για τη σχέση πατέρα-γιου, συνδέοντας θραύσματα ενός πρόσφατου και ενός απώτερου παρελθόντος, που πηγαίνουν ως βαθιά στην παιδική ηλικία. Με μια ιδιαίτερη τεχνική, αυτή του μαρκαρίσματος, αλλά και με τη συνδρομή των ονειρικών αφηγήσεων ο Ψυχογυιός ίπταται πάνω από την πόλη της νυχτερινής Θεσσαλονίκης και της προσωπικής μνήμης σε μια ταινία χωρίς ήρωες αλλά με μια εξίσου, αν όχι πιο δυνατή ανασύνθεση-αναπαράσταση.
Στην ταινία “Ο Κοσμοναύτης μου”, σκηνοθετικό ντεμπούτο της Ελένης Ζεντέφη, το ταξίδι γίνεται πιο προσωπικό. Η σκηνοθέτρια αναζητά μέσα από τη μνήμη και το αρχειακό υλικό να ιχνηλατήσει την πορεία του εκλιπόντος πατέρα, να οικειοποιηθεί εκ νέου τα μέρη όπου έζησαν μαζί, να εξερευνήσει μια σχέση που διαμορφώθηκε από την αγάπη αλλά και την απόσταση. Με μια ποιητική voice over αφήγηση και εναλλαγή παλιότερου φωτογραφικού και βιντεοσκοπημένου υλικού με κινηματογραφικά πλάνα του παρόντος, η Ζεντέφη μέσα από μια “αρχαιολογική” αναδίφηση δεν επιχειρεί μόνο την αποκατάσταση της μνήμης, αλλά και ένα ταξίδι αυτογνωσίας.
Στο Dasma ‘96, η Φιορίντα Τσενάι μας παραδίδει αποσπάσματα από έναν από τους πρώτους βιντεοσκοπημένους γάμους στην ύπαιθρο της Αλβανίας, λίγο μετά την πτώση του κομμουνισμού. Ένα υλικό που αναδιαμορφώνεται για να ζωντανέψει όχι μόνο μια μεταβατική εποχή αλλά και θέματα προσωπικής και συλλογικής μνήμης. Το μοντάζ , η διαιρεμένη οθόνη αλλά κυρίως η εστίαση στα πρόσωπα και στα βλέμματα είναι αυτά που προσδίδουν στην ταινία βάθος και ανθρωπολογικό ενδιαφέρον.
Τέλος στο In Search of a Goodbye του Βαγγέλη Κόλλια ,παρόλο που το θέμα είναι ιδιαίτερα βαρύ για τον κεντρικό ήρωα, αυτό της επίμονης επιθυμίας του μετανάστη να επανασυνδεθεί με το παρελθόν και το πατρικό σπίτι, η ιστορία του δίνεται πιο ανάλαφρα, σχεδόν σουρεαλιστικά. Ό,τι ξεκινά σαν αγχωτικός μαραθώνιος μη λήθης, καταλήγει μέσα από μία σύντομη περιπέτεια επιστροφής στα πάτρια σε μια αναθεώρηση, με ανοιχτό αλλά και πιο φωτεινό τέλος.
Φεστιβάλ Δράμας 2026
