του Pieter-Jan de Pue
(κριτική: Καλλιόπη Πουτούρογλου)

«Πού είναι το σπίτι σου; / Σε έναν άλλον πλανήτη»
(από διάλογο της ταινίας)

Οροσειρά των Καρπαθίων, δυτική Ουκρανία, 2025. Ευρυγώνια πλάνα απέραντων οριζόντων, μια νεαρή γυναίκα στις πλαγιές ενός βουνού γεύεται τους καρπούς μιας εύφορης γης. Εξωτερική αφήγηση ενός παραμυθιού ή μήπως μιας αληθινής ιστορίας; Είναι η ιστορία μιας μάνας της οποίας οι δυο γιοι, όσο κι αν η ίδια προσπάθησε να τους μεταπείσει, φεύγουν να πολεμήσουν σε αντίπαλα στρατόπεδα. Δυο αδέρφια που γίνονται εχθροί. Η ιστορία της ίδιας της Ουκρανίας.
Μπορεί το Mariinka να ανοίγει ποιητικά με συμβολικές εικόνες και αφηγήσεις, γρήγορα ωστόσο προσγειώνεται στη σκληρή πραγματικότητα. Έχοντας ως χρονική αφετηρία το 2016 (στην πραγματικότητα το 2014 όταν ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ντονμπάς) και διανύοντας σχεδόν μια δεκαετία, ο φλαμανδός φωτογράφος και σκηνοθέτης Pieter-Jan de Pue, κινηματογραφώντας με φιλμ 16 mm, ακολουθεί έξι νέους από την Mariinka, μια πόλη πλέον φάντασμα, διχασμένη, στα σύνορα με τη Ρωσία (στην πρώτη γραμμή της ανατολικής Ουκρανίας), για να αφηγηθεί μια ακόμη ιστορία πολέμου, διαφορετική ωστόσο και πολύπλευρη, μέσα από το βλέμμα και την οπτική γωνία κάποιων νέων που οι ζωές τους, αν και ακολούθησαν διαφορετικές τροχιές, σημαδεύτηκαν εξίσου από έναν φονικό εμφύλιο που ακόμα μαίνεται.
Μια κοπέλα, πολλά υποσχόμενη πυγμάχος, που την βλέπουμε αρχικά να συμμετέχει σε τοπική γιορτή, μεταπηδά στον στρατό για να γίνει νοσοκόμα-διασώστρια. Μια άλλη για να επιβιώσει γίνεται λαθρέμπορος, για να μεταφέρει με κίνδυνο της ζωής της αγαθά τόσο διαφορετικά μεταξύ τους όσο μια προτομή του Λένιν, ένα άλογο και ένα μωρό. Κεντρική θέση ωστόσο κατέχει η ιστορία τεσσάρων ορφανών αδελφών που η ιστορία τους επιφύλασσε διαφορετική τύχη. Ο μικρότερος υιοθετείται σε μικρή ηλικία από ένα ζευγάρι Αμερικανών στον Μισισιπή και αμερικανοποιείται πλήρως, ένας άλλος καθηλωμένος σε αναπηρικό καρότσι παλεύει με την καθημερινότητα, ενώ δύο από τους αδελφούς πολεμούν σε αντίθετα στρατόπεδα, το ρωσικό και το ουκρανικό. Το Mariinka, εστιάζει κυρίως στην ιστορία των αντίπαλων αδελφών καθώς και σε αυτήν του υιοθετημένου υιού, αναδεικνύοντας με έμμεσο και διακριτικό τρόπο πέρα από τις συγκλίσεις και αποκλίσεις των τεσσάρων αγοριών και θέματα όπως αυτά των γεωγραφικών και πολιτισμικών διαχωρισμών, του εθνικού και θρησκευτικού πατριωτισμού αλλά και της διαιώνισης μιας εδραιωμένης κουλτούρας βίας, ένθεν κακείθεν του Ατλαντικού.
Χρησιμοποιώντας αρχειακό οπτικό και ηχητικό υλικό καταγεγραμμένο πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 (ενδεικτικές για το πνεύμα της εποχής οι αντιπαραβαλλόμενες σεκάνς των δύο παρελάσεων του 2021, σε Ντονέτσκ και Κίεβο αντίστοιχα), ο Pieter-Jan de Pue σπάει κατά καιρούς τη γραμμικότητα μιας αφήγησης που στο μεγαλύτερο μέρος της ακολουθεί τις τεχνικές ενός ντοκιμαντέρ παρατήρησης. Η κάμερα εστιάζει άλλοτε στα πρόσωπα για να αποτυπώσει τα συναισθήματά τους κι άλλοτε βουτάει στα πεδία των μαχών για να βυθίσει τον θεατή στην αποτρόπαια σφοδρότητα του πολέμου. Στο ενδιάμεσο, εναέρια πλάνα από drone καταγράφουν την εικόνα μιας κατεστραμμένης πόλης που σβήστηκε από τον χάρτη, το χρονικό μιας νεότητας που διακόπηκε απότομα και μάταια.

Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης 2026