των Petar Valchanov και Kristina Grozeva
(κριτική: Καλλιόπη Πουτούρογλου) ![]()
Η Μαρίνα και ο Γκόσα, λίγο πριν τη σύνταξη, ονειρεύονται ένα μεγάλο ταξίδι στη Ρωσία. Οι δυο τους, που ζουν στα περίχωρα της Σόφιας, καταφέρνουν με αιματηρές οικονομίες αλλά και τακτικές δωροδοκίες (φακελάκια), η γυναίκα ως μαία σε δημόσιο νοσοκομείο και ο άντρας ως σιδηροδρομικός υπάλληλος, να συγκεντρώσουν το υπέρογκο ποσό που απαιτεί το ταξίδι. Η Μαρίνα πλέει σε πελάγη ευτυχίας που ένα όνειρο ζωής θα γίνει πραγματικότητα, ενώ ο Γκόσα συμμερίζεται απλά τον ενθουσιασμό της γυναίκας του. Οι Λευκές Νύχτες φαίνονται τόσο κοντά μέχρι που μια είδηση ανατρέπει τα πάντα. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η επακόλουθη αποκάλυψη της ταξιδιωτικής απάτης που θα εξανεμίσει εν μία νυκτί όλες τους τις οικονομίες, έρχονται να γκρεμίσουν όχι μόνο τα μακροχρόνια σχέδια τους αλλά και το οικοδόμημα μιας συμβίωσης που είχε κτιστεί πάνω σε μυστικά και ψέματα.
Υιοθετώντας τρόπους, αφηγηματικούς και αισθητικούς, του νέου κύματος του ρουμανικού κινηματογράφου, χωρίς ωστόσο το ιδιότυπο καυστικό του βλέμμα, το Black Money for White Nights των Petar Valchanov και Kristina Grozeva, κουβαλάει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που προσιδιάζουν σε μια τυπική κωμικοτραγωδία. Η ταινία, που ακολουθεί γραμμική αφήγηση, δομείται πάνω σε μια σειρά μικρών επεισοδίων που απεικονίζουν σκηνές από την πεζή καθημερινότητα του ζευγαριού αλλά κυρίως από τις τραγελαφικές καταστάσεις στις οποίες εμπλέκονται οι δύο ήρωες. Καταστάσεις που φέρνουν στο προσκήνιο τις παθογένειες, τη διαφθορά και ηθική παρακμή ενός δημόσιου συστήματος, αλλά και τις αντιφάσεις και προδοσίες που διέπουν τον μικρόκοσμο της ιδιωτικής τους οικίας. Από την προετοιμασία του ταξιδιού ως την αναπάντεχη αποκάλυψη της απάτης, κι από την τολμηρή αναζήτηση λύσεων για την ανάκτηση των χρημάτων τους ως τη μεταφυσική απόδοση ευθυνών, η ιστορία εξελίσσεται σε έναν τραγελαφικό αγώνα δρόμου και «κοσμογονικών» αποκαλύψεων, στον οποίο τα δύο φύλα βρίσκονται εξαρχής σε μία υποβόσκουσα αντιπαράθεση, που βαθαίνει όσο η ταινία προχωρά.
Το σκηνοθετικό δίδυμο των Petar Valchanov και Kristina Grozeva (The Lesson 2014, The Father 2019) επιστρέφει σε μια θεματική που διατρέχει εν γένει τη φιλμογραφία του (αυτή του εγκλωβισμένου πολίτη), με μία εξαιρετική εναλλαγή υποκειμενικών πλάνων που μετατοπίζει το ενδιαφέρον του θεατή στις προσωπικές αλήθειες του κάθε ήρωα. Μεταξύ τραγικού και κωμικού, παγιδευμένοι ανάμεσα σε μια βαθιά ριζωμένη διαφθορά , στην ιδέα της οικογενειακής αφοσίωσης, στις μοιρολατρικές στρεβλώσεις που αγγίζουν τα όρια του παραλογισμού αλλά και στη συναισθηματική ανάγκη της επιβίωσης, η Μαρίνα και ο Γκόσα καταρρέουν μαζί με τις ηθικές τους βεβαιότητες σε έναν κόσμο που έχει αντιστρέψει τους κανόνες και έχει μετατρέψει τη διάβρωση σε μια νέα κανονικότητα. Η σταδιακή πτώση τους δεν έχει τίποτα το ηρωικό, παρά μόνο την απεγνωσμένη αναζήτηση μιας προ πολλού χαμένης αξιοπρέπειας. Και ίσως για αυτό στο τέλος να κερδίζει τον φόβο και το έλεος του θεατή.
Karlovy Vary 2026



