του Cristian Mungiu
(κριτική: Θόδωρος Σούμας)
Το απομυθοποιητικό και κριτικό ρουμανονορβηγικό φιλμ Φιορδ του Ρουμάνου σκηνοθέτη Κρίστιαν Μουντζίου, που κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα των Καννών το 2026, περιγράφει την αντίθεση μιας αυστηρής, πουριτανικής ρουμάνικης οικογένειας ευαγγελικού χριστιανικού δόγματος, η οποία μετανάστευσε στη Νορβηγία, με το άκαμπτο σύστημα κρατικής πρόνοιας το οποίο επικρατεί εκεί για την προστασία των ανηλίκων από τις κακοποιήσεις. Οι δυο θρησκευόμενοι γονείς, ο σύζυγος Ρουμάνος και η σύζυγος Νορβηγή, κατηγορούνται για το «μετρημένο», σωφρονιστικό ξύλο που δίνουν στα παιδιά στα πλαίσια της οπισθοδρομικής ανατροφής που τους έχουν επιβάλλει, ενώ το κράτος πρόνοιας της Νορβηγίας εξαντλεί την αυστηρότητα, την τυπικότητα και την πολιτική του ορθότητα στους παράταιρους, θρήσκους Ρουμάνους μετανάστες.
Όταν η έφηβη κόρη εμφανιστεί στο σχολείο με δύο ύποπτες μελανιές, ο αυστηρός, νορβηγικός μηχανισμός προστασίας ανηλίκων ενεργοποιείται αμέσως: Τα παιδιά απομακρύνονται από τους γονείς με απολυτότητα και φιλοξενούνται προσωρινά σε ανάδοχες οικογένειες, ενώ αρχίζει δικαστική διερεύνηση για πιθανή ενδοοικογενειακή κακοποίηση. Από το κράτος πρόνοιας της Νορβηγίας ένα χαστούκι και μια ξυλιά στον πισινό αντιμετωπίζεται χωρίς ανοχή. Οι γονείς συμμορφώνονται απρόθυμα με τις επιταγές της Πρόνοιας. Ο πατέρας, θεωρώντας την επέμβαση άδικη, αποφασίζει να κινητοποιήσει συμπατριώτες και χριστιανούς ομοϊδεάτες του για να διεκδικήσει την επιστροφή των παιδιών του στην οικογένεια. Το οικογενειακό ζήτημα της ρουμάνικης οικογένειας και της συντηρητικής, αναχρονιστικής διαπαιδαγώγησης των παιδιών της φτάνει έως τα δικαστήρια.
Ο Κριστιάν Μουντζίου διερευνά διακριτικά, υπαινικτικά ποια πλευρά έχει δίκιο, η κοσμική κρατική ή η θρησκευτική-συντηρητική. Ο Μουντζίου μοιάζει να μας υποδεικνύει πως και οι δύο πλευρές έχουν ως ένα βαθμό δίκιο, μα και άδικο εξαιτίας της έλλειψης επιείκειας, ανεκτικότητας κι ελαστικότητας στις ιδέες και στις πρακτικές τους. Συνήθως η αλήθεια βρίσκεται στη χρυσή τομή και όχι βέβαια στα ιδεολογικά άκρα.
Ο Μουντζίου έχει ασχοληθεί ξανά με τη θρησκεία, την άσκηση της εξουσίας και τις σύγχρονες κοινωνικές σχέσεις, αδικίες και αντιθέσεις. Έχει γυρίσει άλλες έξι πολύ ενδιαφέρουσες, σημαντικές μεγάλου μήκους ταινίες.
Η σκηνοθεσία του Μουντζίου είναι ρεαλιστική, αδρή, λιτή, κάπως ψυχρή κι αμερόληπτη. Με στέρεα, διακριτικά, αποτελεσματικά κι εκφραστικά πλάνα που ισορροπούν ανάμεσα στην ψύχραιμη ματιά και το συναίσθημα. Ένας στιβαρός, ευφυής σκηνοθέτης με σύγχρονες απόψεις, ανησυχίες και διερευνήσεις της περίπλοκης και δύσκολης κοινωνικής πραγματικότητας που μας περιβάλλει. Το σενάριο είναι λεπτά επεξεργασμένο έως και την τελευταία λεπτομέρεια…
