του Ratchapoom Boonbunchachoke
(κριτική: Ζωή- Μυρτώ Ρηγοπούλου)
Ο τεχνίτης που καταφτάνει γρήγορος σαν αστραπή στο σπίτι ενός νεαρού για να επισκευάσει την ηλεκτρική του σκούπα αποδίδει την αλλόκοτη συμπεριφορά της σε κατάληψη από φάντασμα κι αρχίζει να του διηγείται μια σχετική ιστορία. Σ’ αυτήν, ένας νεκρός εργάτης εκδικείται το εργοστάσιο που θεωρεί υπεύθυνο για το θάνατό του κι η νύφη της ιδιοκτήτριας του εργοστασίου αρνείται να φύγει απ’ το πλευρό του απαρηγόρητου άνδρα της όταν πεθαίνει. Οι προσπάθειες των συγγενών να την ξεφορτωθούν διακόπτονται όταν σκέφτονται ότι μπορεί να τους φανεί χρήσιμη. Τι θέλουν να κάνει άραγε; Κι υπάρχει σ’ όλο αυτό κάποιο κόστος;
Πατώντας στην Ταϊλανδική παράδοση των ταινιών τρόμου και του μελοδράματος, με διάθεση κι οπτική να τις ανατρέψει, και με γοητεία σαν του ανατολίτικου παραμυθιού που ξέρει να αιχμαλωτίζει σαν δίχτυ, ο Ταϊλανδός Ratchapoom Boonbunchachoke, κάνει με το A useful ghost ένα αξιοσημείωτο ντεμπούτο, απολαυστικό στη θέαση με φρέσκια ματιά και πρωτότυπο, διακριτό ύφος. Αναμειγνύοντας διαφορετικά είδη, χρωματικές παλέτες, ιστορίες και ρυθμούς, βρίσκει, σκηνή τη σκηνή, μια δική του φόρμα που διέπεται από συνέπεια, ενιαία αίσθηση και μια διάσταση ανάλαφρου μυστηρίου που κάνει την ταινία όλο και πιο συναρπαστική και εν τέλει ερωτεύσιμη–όπως κι ο νεαρός αρχίζει να ποθεί την αρσενική Σεχραζάτ του. Η ολιγόλεπτη καχυποψία της αρχής κάποιων θεατών γρήγορα θα δώσει τη θέση της σε μια σειρά από ευχάριστες εκπλήξεις μια και σ’ αυτό τον απίθανο συνδυασμό φαντασμάτων, έρωτα, οικογενειακού δράματος, σεξ, σασπένς, τρόμου, κωμωδίας/σάτιρας, κοινωνικοπολιτικής κριτικής των σχέσεων εξουσίας, σχολίου για την ατμοσφαιρική ρύπανση, ακόμα και υπαρξιακής διάθεσης και υπενθυμίσεων για την Ιστορία της Ταϊλάνδης τίποτα δεν θα πάει λάθος. Οι δοσολογίες των συστατικών θα βγουν ολόσωστες, τα επίπεδα που ανοίγει συνεχώς η πλοκή δεν θα την βαρύνουν, αλλά θα την εμπλουτίσουν κι οι συγγένειες θ’ αναδειχθούν με διαύγεια όσο περνάει η ώρα. Όσο για το χιούμορ και τη σέξι διάθεση θα βάζουν συχνά κι απ’ την πίσω πόρτα τα ερωτήματα, δείχνοντας κατανόηση στο ότι ο έρωτας κι ο θάνατος είναι αιτία κι αφορμή για τα μεγαλύτερα λάθη και πάθη. Η ταινία, που μπορεί να διαβαστεί κι ως προτροπή για στοχασμό πάνω στα ερωτήματά της, θέτει ως βασικό θέμα κάθε είδος συνύπαρξης, τόσο σε επίπεδο φόρμας όσο και πλοκής, αποδεικνύοντας φευ -αναμενόμενα μάλλον- πως πιο εύκολα πετυχαίνει ένας σκηνοθέτης τους στόχους τους, απ’ ότι ξέρει να πει ένας άνθρωπος αν ωφελεί να κερδίσει την επιθυμία του και να χάσει μέσα απ’ αυτό την ψυχή του.
Ο πειραματισμός στη φόρμα, οι παράλληλες αφηγηματικές γραμμές, ο συνδυασμός ρεαλισμού και φαντασίας, η ιδιοσυγκρασιακή, πολυεπίπεδη αφήγηση, οι εγκιβωτισμένες ιστορίες, η αναζήτηση μιας νέας κινηματογραφικής γλώσσας, η κλίση προς στον στοχασμό, όλα τα στοιχεία με τα οποία ο Boonbunchachoke χάραξε το δρόμο του στην ταινία αυτή, αφήνοντας μια υπόσχεση ουσιαστικού δημιουργού-σκηνοθέτη, δείχνουν πράγματι ν’ αντιστοιχούν στις επιρροές των σκηνοθετών που αναφέρει στις συνεντεύξεις του όπως ο Ριβέτ, ο Ολιβέιρα, ο Μοντέιρο, ο Ρουίζ και ο Ιοσελιάνι. Όμως, σαν τους αθέατους κόσμους, που δεν αντιλαμβανόμαστε, υπάρχουν κι εκείνες οι σπουδαίες ταινίες που μας επηρεάζουν κι ας μην το καταλαβαίνουμε καν, ίσως να μην είναι τυχαίο λοιπόν που τα Παράσιτα μας ήρθαν στο νου βγαίνοντας απ’ την αίθουσα χαϊδεύοντας μας καλοχωνεμένα και μεταβολισμένα το μάγουλο σαν αεράκι από θάλασσα που δεν φαίνεται, αλλά μας στέλνει από κάπου εκεί κοντά αόρατη τη δροσιά της.
Φεστιβάλ Καννών (Semaine de la Critique) 2025
