του Νίκου Κορνήλιου
(κριτική: Θόδωρος Σούμας)![]()
«Η θάλασσα τον χειμώνα» (2025), του Νίκου Κορνήλιου, που είδα πρόσφατα, είναι δημιουργικό, ποιητικό, ατμοσφαιρικό και ιδιάζον φιλμ, με υπαρξιακό και ιστορικοπολιτικό νόημα, το καλύτερό του φιλμ εδώ και πολλά χρόνια. Κερδίζει πολλά από την υπέροχη εικόνα, τα εξαιρετικά εξωτερικά σε φυσικούς χώρους, τα επανερχόμενα χρώματα των δειλινών, τις εικαστικές συνθέσεις με την ανήσυχη θάλασσα στο τοπίο και την εμπνευσμένη φωτογραφία. Η σκηνοθεσία είναι απλή, γοητευτική και λειτουργική, βασισμένη στη μελαγχολική εικόνα και ατμόσφαιρα. Οι ρυθμοί είναι αργοί.
Η Ναντίν, μια νεαρή γεωλόγος, έχει επισκεφτεί προσωρινά για γεωλογική έρευνα, μια βιομηχανική, παραθαλάσσια περιοχή που παλιότερα είχε ένα μεταλλείο (το Λαύριο). Εκεί γνωρίζει μια μεσόκοπη γυναίκα αλιέα, την Κατερίνα, και έναν μοναχικό άντρα, τον Χρήστο, απόγονο μεταλλωρύχων. Οι σχέσεις των ανθρώπων στη μυθοπλασία, οι προσπάθειές τους για επικοινωνία, φιλία κι έρωτα που θα σπάσουν τη μοναξιά τους, είναι ιδιαίτερες κι ενδιαφέρουσες. Οι τρεις άνθρωποι προσπαθούν να επαναπροσδιορίσουν τον σκοπό και το νόημα της ζωής τους και τις σχέσεις τους. To βλέμμα της ταινίας επάνω τους είναι τρυφερό. Το ερωτικό στοιχείο στην ταινία είναι διακριτικό και σημαίνον.
Σημαντικά είναι αυτά που λένε τα τρία λιγομίλητα πρόσωπα ή που ακούμε και συμπεραίνουμε ως θεατές του φιλμ, για τα αδιέξοδα στη ζωή και δη τα αδιέξοδα στις ανθρώπινες και ερωτικές σχέσεις, καθώς και για το νόημα της ζωής. Για το νόημα που της δίνουμε εμείς· για το ερώτημα εάν το νόημα αυτό μας βοηθά, μας σώζει ή μας βραχυκυκλώνει. Αυτά τα στοιχεία είναι υπαινικτικά και ως ένα βαθμό «μπεργκμανικά» και υπήρχαν και στο «Η τέχνη καταστρέφει», του 2017.
Η γεωλόγος κοπέλα και ο φύλακας του εργοστασίου, οι δύο από τους τρεις ήρωες της μυθοπλασίας, έχουν ένα έμμεσο, συγκρατημένο κι υπολανθάνον φλερτ. Την πρώτη φορά που η κοπέλα, η ερευνήτρια γεωλόγος αυνανίζεται μόνη στο κρεβάτι της, δεν καταφέρνει να τελειώσει. Το ότι η κοπέλα κατόπιν αυνανίζεται στο επάνω κρεβάτι, πάνω από αυτόν που κοιμάται, και τελειώνει, δεν έχει σχέση μόνο με τις δικές της ορέξεις, μα και με τον άντρα που βρίσκεται από κάτω, που ίσως αποτελεί αντικείμενο μιας υπολανθάνουσας επιθυμίας της. Οι ερωτικές καταστάσεις αντανακλούν τον έρωτα όπως λειτουργεί στη σύγχρονη εποχή μας.
Σημαντική κι αξιοσημείωτη είναι η διάσταση της ιστορικής μνήμης γύρω από τη Μακρόνησο, στην υπαινικτική κι υποβλητική εξωτερική σκηνή περιδιάβασης και μνήμης στον τόπο εξορίας και μαρτυρίου στο ανεμοδαρμένο νησί...
Η Παρθενόπη Μπουζούρη είναι πολύ καλή στον ρόλο της γυναίκας-ψαρά και μάλιστα έχει εξαιρετικό, εκφραστικότατο γυναικείο πρόσωπο με το μακρύ, ωραίο, γκρίζο μαλλί της. Καλός και ο Βαγγέλης Ρόκκος στον σημαντικό ρόλο του αριστερού φύλακα του χώρου του εργοστασίου. Έντονη κι αινιγματική η ωραία φιγούρα της Αδελαϊδας Κοτσίδε ως Ναντίν. Τα τρία πρόσωπα ενώνει η μάλλον παρεμποδισμένη επικοινωνία και επιθυμία, ο φύλακας της ΔΕΗ ήταν για πολλά χρόνια εραστής της Κατερίνας, μα είχαν απομακρυνθεί πολύ παρ΄όλο που έμεναν κοντά. Η εσωστρεφής Ναντίν – που έχει ανοιχτό λογαριασμό με τον πατέρα της όπως και η αλιέας – τους συμπαθεί και θέλει να έρθει κοντά τους και να γίνει φίλη τους, κάτι πρωτόφαντο στην περίκλειστη, ερμητική ζωή της.
Ο Ν.Κορνήλιος, με σπουδές κινηματογράφου, θεάτρου και μουσικής, έχει φτιάξει ακόμη τις καλές ταινίες «Ο κόσμος ξανά» (2002), «Τρίτη» (2010), «11 συναντήσεις με τον πατέρα μου» (2012), «Το αθώο σώμα» (2007), «Η τέχνη καταστρέφει» (2017), «Μητριαρχία» (2014), την πρώτη του μεγάλου μήκους, ήδη ενδιαφέρουσα, «Ισημερία» το 1991, κ.α.



