Μια αιωνιότητα και μια μέρα

Γιατί δεν ήρθε τίποτα όπως το
περιμέναμε; Γιατί πρέπει να σαπίζουμε αβοήθητοι
ανάμεσα στον πόνο και στην επιθυμία; Γιατί έζησα
τη ζωή μου σ' εξορία; Γιατί οι μόνες στιγμές που
επέστρεφα ήταν όταν ακόμα μου δινόταν η χάρη να
μιλήσω τη γλώσσα μου, τη δική μου γλώσσα; Όταν
ακόμα μπορούσα να ξαναβρίσκω χαμένες ή να
ανασύρω ξεχασμένες λέξεις από τη σιωπή... Γιατί
τότε μόνο ξανάκουγα την ηχώ των βημάτων μου στο
σπίτι μου..."
μονόλογος του κεντρικού χαρακτήρα της ταινίας
ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ
Ολες οι ταινίες είναι αυτοβιογραφικές. Υπάρχει
πάντα μια εσωτερική και μια εξωτερική
αυτοβιογραφία. Και στην Αναπαράσταση ακόμη θα
έβρισκε κανείς στοιχεία αυτοβιογραφία. Είναι μια
ταινία που πολύ λίγα πράγματα μπορεί να πει
κανείς γι' αυτήν σε επίπεδο δηλώσεων. Θα ήθελα να
"κυκλοφορήσει" και να εισπραχθεί χωρίς
παρεμβάσεις. Είναι, επιπλέον, ένα ευαίσθητο θέμα.
Οτι και να πει κανείς μπορεί να αποβεί εις βάρος
του. Κινδυνεύει να δώσει στην ταινία μια
ταυτότητα που δεν την έχει. Είναι μια ταινία πάνω
στο θάνατο; Οχι. Είναι μια ταινία πάνω στο χρόνο,
στο πέρασμα του χρόνου. Είναι ο μόνος, αόριστος,
προσδιορισμός που μπορεί που μπορεί να δώσει
κανείς. Αν κάποιος έπρεπε να ζήσει μια μέρα τι θα
έκανε. Αποδέχεται την ιδέα του θανάτου. Μόνο όταν
δεχθεί κανείς το δικό του θάνατο, ένα θάνατο όμως
που να έχει νόημα, ρυθμό και ανάγκη, τότε μπορεί
να ξαναδεί τη ζωή και να τη δει αλλιώς.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΤΟΠΟΥΣ ΤΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ ΤΟΥ
Ισως είναι ψυχαναλυτικοί λόγοι, ίσως οι γραμμές,
ίσως το τοπίο, ίσως η σχέση με κάτι που θα λέγαμε
οριακό με την έννοια ότι στον Βορρά τελειώνει η
Ελλάδα....Δεν ξέρω ακόμη, πάντως ο Βορράς με
τραβάει... Είναι περίεργο. Είμαι ένας άνθρωπος του
νότου κι έχω κάνει ταινίες μόνο στο βορρά.
Ο ΚΑΙΡΟΣ
Μόνιμο πρόβλημα στις ταινίες μου είναι ο καιρός.
Κοιτάξτε έξω το Θερμαϊκό, είναι αυτή η σχέση
ουρανού και θάλασσας, που δε φαίνεται τίποτα. Τα
καράβια είναι μετέωρα, σαν να μην ακουμπούν
πουθενά. Αυτή την θάλασσα ήθελα και τη συννεφιά,
δεν ήθελα ήλιο.
Ο ΘΑΝΑΤΟΣ
Αργά ή γρήγορα, επειδή μεγαλώνουμε, ερχόμαστε
αντιμέτωποι με την ιδέα του θανάτου. Έπειτα,
μεγαλώνοντας πολλαπλασιάζονται οι θάνατοι, οι
απώλειες των φίλων. Ημουν ανάμεσα σ' αυτούς που
βρήκαν πεθαμένο το πρωί στο ξενοδοχείο, τον Gian-Maria
Volonte. Οταν στο ξενοδοχείο της Φλώρινας τον άγγιξα,
η κρυάδα του θανάτου έγινε ταραχή. Έγινε ερώτημα
για μένα και για την ανθρώπινη ύπαρξη. Το όριο, το
τέλος ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο, τα σύνορα
ζωής και θανάτου. Τα όρια ανάμεσα στον έρωτα, στις
ανθρώπινες σχέσεις, στην επικοινωνία. Αυτή η
έννοια του ορίου, του τέλος ανάμεσα στη ζωή και το
θάνατο, μπαίνει σαν θέμα των συνόρων με την
ευρύτερη έννοια, όχι μόνο τη γεωγραφική αλλά και
της ζωής και του θανάτου.
ΤΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΑΙ Η ΤΑΙΝΙΑ
Η συνήθης διαδρομή των ταινιών μου είναι κάποιο
Φεστιβάλ -Βενετία ή Κάνες. Στόχος μου δεν είναι το
Φεστιβάλ, είναι η ίδια η ταινία. Εχω μεγαλώσει
πια, το Φεστιβάλ είναι λίγο πίσω, είναι αμαρτίες
της νεότητας. Πηγαίνω ακόμη στα Φεστιβάλ, διότι
χρησιμεύει στην ταινία, δεν κάνω όμως ταινίες για
Φεστιβάλ. Εχω μια απόσταση με τα χρόνια. Με
απασχολεί κυρίως το αποτέλεσμα, η ταινία. Εάν εγώ,
ως πρώτος θεατής, μείνω ευχαριστημένος. Εάν μου
μιλάει. Εάν κατάφερα να μιλήσω. Εάν ο διάλογος
ήταν δημιουργικός.
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΙΝΕΜΑ
Παραμένω συναισθηματικά αριστερός, αν και δεν
ξέρω πια τι θα σημαίνει αριστερά. Κάποτε ήξερα ή
νόμιζα πως το ήξερα. Παραμένω όμως μ' ένα
συναισθηματικό δέσιμο, δεν μπορώ να το
προσπεράσω, έχει χάσει όμως την πολιτική έννοια
κι είναι πλέον μια ηθική έννοια . Σε κοινωνίες
όπου υπάρχει απουσία ονείρου, οραματισμού,
υπάρχει κρίση. Οσοι συνεχίζουμε να κάνουμε
κινηματογράφο είναι, επειδή δεν μπορούμε να
κάνουμε αλλιώς. Δεν είναι πια επάγγελμα αλλά
τρόπος αναπνοής.
ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ
Να μιλήσω στην επόμενη ταινία μου πιο απλά. Αλλά η
απλότητα είναι κατάκτηση, όχι επιλογή. Ο Σεφέρης
έλεγε "Θα 'θελα να μιλήσω πιο απλά, να μου
δοθεί αυτή η χάρη".
(αποσπάσματα από μια συνέντευξη τύπου του σκηνοθέτη που δόθηκε κατά την διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας στην Θεσσαλονίκη και από δηλώσεις στην διάρκεια του Φεστιβάλ Κανών. )